Lao động nước ngoài làm việc trên 2 năm tại Hàn Quốc có thể được chuyển sang hợp đồng không thời hạn? Bộ Lao động Hàn Quốc xem xét thay đổi cách giải thích luật

Phán quyết mới của tòa án làm đảo ngược cách hiểu hiện hành, doanh nghiệp đối mặt nguy cơ tranh chấp về sa thải và phân biệt đối xử với lao động nước ngoài

Bộ Việc làm và Lao động Hàn Quốc đang xem xét thay đổi cách giải thích hành chính liên quan đến việc áp dụng Luật Lao động Hợp đồng có thời hạn đối với người lao động nước ngoài không có tư cách thường trú nhân.

Thông tin được công bố trong bối cảnh tòa án Hàn Quốc vừa đưa ra phán quyết mang tính bước ngoặt: người lao động nước ngoài không có thẻ thường trú nhưng làm việc liên tục trên 2 năm vẫn có thể được xem là lao động hợp đồng không thời hạn. Quyết định này trái ngược với cách giải thích hành chính mà Bộ Lao động Hàn Quốc đã áp dụng trong nhiều năm qua.

Lao động nước ngoài không có thẻ thường trú vẫn có thể trở thành lao động hợp đồng không thời hạn

Theo Luật Lao động Hợp đồng có thời hạn của Hàn Quốc, người sử dụng lao động chỉ được ký hợp đồng có thời hạn tối đa 2 năm với người lao động.

Tuy nhiên, luật cũng quy định ngoại lệ đối với những trường hợp mà một văn bản pháp luật khác đã quy định riêng về thời hạn sử dụng lao động. Từ trước đến nay, lao động nước ngoài có thời hạn cư trú xác định được xếp vào nhóm ngoại lệ này.

Theo cách giải thích hành chính hiện hành của Bộ Lao động Hàn Quốc, giới hạn 2 năm không được áp dụng đối với lao động nước ngoài có thời hạn cư trú.

Bộ này cho rằng việc làm của người lao động nước ngoài luôn gắn liền với thời hạn cư trú hợp pháp tại Hàn Quốc. Do đó, thời gian làm việc được xác định theo thời hạn lưu trú và thuộc trường hợp ngoại lệ của Luật Lao động Hợp đồng có thời hạn.

Chính vì vậy, trên thực tế nhiều doanh nghiệp đã sử dụng lao động nước ngoài theo hợp đồng có thời hạn trong thời gian vượt quá 2 năm.

Hơn 500.000 lao động nước ngoài đã làm việc trên 2 năm tại cùng một công ty

Theo kết quả Khảo sát tình hình cư trú và việc làm của người nhập cư năm 2025 do Cơ quan Thống kê Quốc gia Hàn Quốc công bố vào tháng 12 năm ngoái:

• Có khoảng 1,53 triệu người nước ngoài đang sinh sống tại Hàn Quốc bằng các loại visa khác ngoài diện thường trú.
• Trong số đó, khoảng 1,109 triệu người đang có việc làm.
• Có tới 505.000 lao động nước ngoài, tương đương 45,5%, đã làm việc tại cùng một doanh nghiệp từ 2 năm trở lên.

Điều này đồng nghĩa với việc nếu cách giải thích pháp luật thay đổi, số lượng lao động và doanh nghiệp bị ảnh hưởng sẽ rất lớn.

Tòa án Hàn Quốc đảo ngược cách giải thích của Bộ Lao động

Tháng 4 vừa qua, Tòa án Cấp cao Seoul phán quyết rằng:

Người lao động nước ngoài không có tư cách thường trú vẫn thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật Lao động Hợp đồng có thời hạn và phải được chuyển sang hợp đồng không thời hạn khi làm việc liên tục trên 2 năm.

Do phía doanh nghiệp không kháng cáo nên phán quyết đã chính thức có hiệu lực pháp luật.

Sau khi bản án được xác nhận, Bộ Lao động Hàn Quốc bắt đầu xem xét khả năng sửa đổi cách giải thích hành chính hiện hành.

Đại diện Bộ Lao động cho biết cơ quan này đang đánh giá toàn diện nhiều yếu tố như:

• Tác động đối với thị trường lao động.
• Đặc điểm của từng loại tư cách cư trú.
• Địa vị pháp lý của người lao động nước ngoài sau khi được chuyển sang hợp đồng không thời hạn.
• Cách xử lý khi thời hạn cư trú hết hiệu lực.

Nếu quyết định thay đổi cách giải thích được thông qua, Bộ sẽ gửi công văn hướng dẫn đến các Văn phòng Lao động địa phương để áp dụng trong hoạt động thanh tra và giám sát lao động.

Chuyên gia: Cần sớm thay đổi để tránh hỗn loạn trong thực tế

Nhiều chuyên gia pháp lý nhận định việc sửa đổi cách giải thích hành chính là cần thiết sau khi tòa án đã đưa ra phán quyết cuối cùng.

Giáo sư Noh Ho Chang, Khoa Luật và Hành chính Cảnh sát thuộc Đại học Hoseo, cho rằng phán quyết của tòa là hợp lý và Bộ Lao động cần điều chỉnh quan điểm cho phù hợp.

Ông giải thích rằng ngoài nhóm lao động diện visa E9, phần lớn người nước ngoài tại Hàn Quốc đến theo diện kết hôn, đoàn tụ gia đình hoặc các loại visa cư trú dài hạn khác. Những trường hợp này không vào Hàn Quốc chỉ với mục đích lao động nên việc áp dụng Luật Lao động Hợp đồng có thời hạn là phù hợp nếu họ đáp ứng điều kiện cư trú hợp pháp.

Luật sư Jo Yoon Ji của Công ty Luật Barun cũng nhận định rằng phán quyết của tòa án trên thực tế đã làm mất hiệu lực của cách giải thích hành chính cũ.

Theo bà, nếu Bộ Lao động không nhanh chóng sửa đổi hướng dẫn, các cơ quan giải quyết tranh chấp lao động và tòa án có thể đưa ra những kết luận khác nhau, gây ra sự nhầm lẫn lớn cho doanh nghiệp và người lao động.

Visa E9 có thể tiếp tục là trường hợp ngoại lệ

Dù vậy, một số chuyên gia cho rằng lao động nước ngoài theo diện visa lao động phổ thông E9 không nên áp dụng cơ chế chuyển đổi sang hợp đồng không thời hạn.

Theo giáo sư Noh Ho Chang, nếu công nhận quyền chuyển đổi này cho lao động E9, sẽ phát sinh xung đột với Luật Tuyển dụng lao động nước ngoài của Hàn Quốc.

Trong trường hợp xảy ra xung đột giữa các đạo luật, việc miễn áp dụng giới hạn 2 năm theo Luật Lao động Hợp đồng có thời hạn sẽ hợp lý hơn.

Tuy nhiên, đối với những người nước ngoài cư trú dài hạn bằng các loại visa khác và không phát sinh xung đột pháp luật, ông cho rằng cần xem xét áp dụng đầy đủ quy định về giới hạn thời gian hợp đồng và cả Luật Lao động Phái cử.

Hết thời hạn cư trú vẫn phải rời Hàn Quốc dù đã là lao động hợp đồng không thời hạn

Các chuyên gia cũng nhấn mạnh rằng việc được chuyển sang hợp đồng không thời hạn không đồng nghĩa với quyền cư trú vĩnh viễn tại Hàn Quốc.

Ngay cả khi trở thành lao động hợp đồng không thời hạn, người lao động nước ngoài vẫn phải tuân thủ quy định của Luật Quản lý Xuất nhập cảnh.

Nếu thời hạn cư trú hết hiệu lực và không được gia hạn, người lao động vẫn phải rời khỏi Hàn Quốc. Trong trường hợp này, quan hệ lao động có thể chấm dứt hợp pháp mà không làm phát sinh chi phí lớn cho doanh nghiệp.

Doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý nguy cơ bị kiện sa thải trái luật

Trong giai đoạn Bộ Lao động chưa đưa ra hướng dẫn chính thức mới, giới chuyên môn khuyến nghị doanh nghiệp cần chủ động quản lý rủi ro pháp lý.

Theo luật sư Jo Yoon Ji, sau khi phán quyết của tòa án có hiệu lực, khả năng rất cao các tòa án trong tương lai sẽ tiếp tục công nhận người lao động nước ngoài làm việc trên 2 năm là lao động hợp đồng không thời hạn.

Do đó:

• Nếu doanh nghiệp không muốn phát sinh nghĩa vụ chuyển đổi hợp đồng, cần chấm dứt hợp đồng trước khi đủ 2 năm.
• Nếu tiếp tục sử dụng lao động sau mốc 2 năm rồi đơn phương chấm dứt hợp đồng, doanh nghiệp có nguy cơ bị xác định là sa thải trái pháp luật.
• Riêng trường hợp người lao động hết thời hạn cư trú hợp pháp thì việc chấm dứt hợp đồng không bị xem là sa thải trái luật.

Nguy cơ tranh chấp về phân biệt đối xử sau khi chuyển sang hợp đồng không thời hạn

Một vấn đề khác được các chuyên gia cảnh báo là nguy cơ tranh chấp liên quan đến phân biệt đối xử.

Sau khi người lao động nước ngoài được công nhận là lao động hợp đồng không thời hạn, doanh nghiệp cần rà soát kỹ điều kiện lao động, chế độ lương thưởng và phúc lợi.

Theo luật sư Jo Yoon Ji, nếu người lao động nước ngoài thực hiện cùng công việc với lao động Hàn Quốc thì doanh nghiệp không được đối xử khác biệt chỉ vì quốc tịch hoặc tư cách cư trú.

Việc áp dụng chế độ lao động kém hơn đối với người nước ngoài trong cùng vị trí có thể trở thành căn cứ phát sinh tranh chấp pháp lý trong tương lai.

Tác động đối với cộng đồng người Việt tại Hàn Quốc

Nếu Bộ Lao động Hàn Quốc chính thức thay đổi cách giải thích hành chính, đây sẽ là bước chuyển lớn trong chính sách bảo vệ quyền lợi lao động nước ngoài.

Đặc biệt, những người Việt Nam đang làm việc lâu dài tại Hàn Quốc bằng các diện visa cư trú dài hạn như F6, F2, F4 hoặc một số loại visa lao động chuyên môn có thể được hưởng lợi trực tiếp từ quy định mới. Tuy nhiên, đối với lao động phổ thông diện E9, khả năng áp dụng vẫn đang là vấn đề gây nhiều tranh luận và chưa có kết luận cuối cùng từ cơ quan chức năng.

worklaw